ანი ბუკია
კორპორატიული სამართალი · სისხლის სამართალი
კორპორატიული სამართალი · უცხოელი მეწარმე
ინდმეწარმე უცხოელისთვის - როგორ დარეგისტრირდეთ საქართველოში და რა უნდა იცოდეთ 1%-იან სტატუსამდე
უცხოელს საქართველოში ინდივიდუალურ მეწარმედ რეგისტრაცია მოქალაქეობისა და ბინადრობის გარეშე შეუძლია: განცხადება იუსტიციის სახლში შედის პასპორტით და იურიდიული მისამართის დოკუმენტით, პირადად ან წარმომადგენლის მეშვეობით. რეგისტრაციის შემდეგ ინდმეწარმეს შეუძლია შემოსავლების სამსახურს მცირე ბიზნესის სტატუსი სთხოვოს და წლიურ ბრუნვაზე 500 000 ლარამდე ბრუნვის 1% გადაიხადოს, თუ მისი საქმიანობა გამორიცხულ სიაში არ ხვდება. ამასთან, ინდმეწარმე ვალებზე პირადად, მთელი ქონებით აგებს პასუხს, და რეგისტრაცია ბინადრობის უფლებას თავისთავად არ წარმოშობს. გარდა ამისა, 2026 წლის 1 მარტიდან უცხოელ ინდმეწარმეს, თუ მუდმივი ბინადრობა არ აქვს და გამონაკლისს არ მიეკუთვნება, საქმიანობის დაწყებამდე, როგორც წესი, შრომითი საქმიანობის უფლებაც სჭირდება - თვითდასაქმებული მას დასაქმების ხელშეწყობის სახელმწიფო სააგენტოში თავად ითხოვს.
გვერდი განკუთვნილია ფრილანსერებისთვის, დისტანციურად მომუშავე სპეციალისტებისთვის, მცირე ვაჭრობისა და მომსახურების მფლობელებისთვის, რომლებიც საქართველოში გადმოვიდნენ ან აქედან უცხოურ კლიენტებს ემსახურებიან. აქ ნახავთ რეგისტრაციის ეტაპებს, სტატუსის პირობებს, ბანკის და ბინადრობის პრაქტიკულ მხარეს, ტიპურ შეცდომებს და იმ მომენტს, როცა ინდმეწარმე უკვე ვიწროა. შპს-ს დაფუძნება და საგადასახადო სტრუქტურირება ცალკე გვერდებზეა.
განახლდა · სფერო: კორპორატიული სამართლის ადვოკატი
შედარება
ინდმეწარმე თუ შპს - შვიდი კითხვა, რომელსაც უცხოელი რეგისტრაციამდე სვამს
ორივე ფორმა უცხოელისთვის ხელმისაწვდომია და ორივე სწრაფად რეგისტრირდება. განსხვავება იმაშია, ვინ აგებს პასუხს, როგორ იბეგრება შემოსავალი და რამდენად მოქნილია ფორმა ბიზნესის ზრდისას.
კითხვაინდმეწარმე და შპს - სად არის განსხვავება
ვინ აგებს პასუხს ვალებზეინდმეწარმე - თავად, მთელი პირადი ქონებით, რადგან ბიზნესი და ადამიანი სამართლებრივად ერთია. შპს-ს ვალებზე კომპანია აგებს პასუხს, პარტნიორი კი მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ გამონაკლის შემთხვევებში.
როგორ იბეგრება შემოსავალიინდმეწარმე მცირე ბიზნესის სტატუსით ბრუნვის 1%-ს იხდის ზღვრამდე, სტატუსის გარეშე კი საშემოსავლო გადასახადს ზოგადი წესით. შპს მოგების გადასახადს განაწილებისას იხდის, მფლობელი დივიდენდზე ცალკე იბეგრება.
შეიძლება თუ არა პარტნიორიინდმეწარმე ერთი ადამიანია - პარტნიორის ან ინვესტორის შემოყვანა ამ ფორმაში შეუძლებელია. შპს-ში წილები ნაწილდება და პარტნიორთა უფლებები წესდებით ან შეთანხმებით რეგულირდება.
რას ამოწმებს ბანკიორივე შემთხვევაში ბანკი კომპლაენსს ატარებს. ინდმეწარმის ანგარიში თქვენს პირად პროფილს ეყრდნობა, შპს-ს ანგარიში - კომპანიის დოკუმენტებს და საბოლოო ბენეფიციარს.
ბინადრობის საკითხიარც ინდმეწარმის და არც შპს-ს რეგისტრაცია ბინადრობის ნებართვას არ ანაცვლებს. სამეწარმეო საფუძველზე სააგენტო ორივე ფორმისთვის რეალურ საქმიანობას და ბრუნვას ითხოვს. 2026 წლიდან ინდმეწარმედ მუშაობას და შპს-ში ანაზღაურებად საქმიანობას, როგორც წესი, შრომითი საქმიანობის უფლება უნდა უსწრებდეს.
მსხვილი დამკვეთები და ტენდერებიზოგი კორპორატიული კლიენტი და შესყიდვის პროცედურა იურიდიულ პირს ამჯობინებს ან პირდაპირ ითხოვს - ინდმეწარმისთვის ეს შეიძლება ბარიერი აღმოჩნდეს.
დახურვაინდმეწარმის რეგისტრაციის გაუქმება შედარებით მარტივია, მაგრამ დაუფარავი ვალები ადამიანს რჩება. შპს-ს ლიკვიდაცია უფრო ხანგრძლივი პროცედურაა, კრედიტორების შეტყობინებით.
პროცედურა
როგორ რეგისტრირდება უცხოელი ინდმეწარმედ - ეტაპები და ადვოკატის როლი
საქმიანობის შემოწმება რეგისტრაციამდე
ადვოკატი ჯერ საქმიანობის ზუსტ აღწერას ადგენს: რას ყიდით, ვის და საიდან. სწორედ ეს წყვეტს, მიიღებთ თუ არა მცირე ბიზნესის სტატუსს, სჭირდება თუ არა საქმიანობას ლიცენზია ან ნებართვა და არის თუ არა ინდმეწარმე სწორი ფორმა საერთოდ. ამავე ეტაპზე მოწმდება, გჭირდებათ თუ არა შრომითი საქმიანობის უფლება, თუ თქვენი კატეგორია კანონით გათვალისწინებულ გამონაკლისებს შორისაა.
იურიდიული მისამართი
ინდმეწარმეს საქართველოში მისამართი სჭირდება - საკუთარი, ნაქირავები ან მესაკუთრის წერილობითი თანხმობით. ამ მისამართზე მოდის ოფიციალური შეტყობინებები, ამიტომ ნაცნობის ბინა, სადაც ფოსტას არავინ ამოწმებს, მომავალი პრობლემის წყაროა.
დოკუმენტები და მინდობილობა
პირადად მისვლისას ძირითადად პასპორტი და მისამართის დოკუმენტი გჭირდებათ. თუ საქართველოში არ იმყოფებით, რეგისტრაციას წარმომადგენელი აკეთებს მინდობილობით, რომელიც საზღვარგარეთ ნოტარიულად მოწმდება, აპოსტილით ან საკონსულო ლეგალიზაციით ფორმდება და საქართველოში ნოტარიულად ითარგმნება.
რეგისტრაცია მეწარმეთა რეესტრში
განცხადება იუსტიციის სახლში ან საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს სერვისით შედის. რეგისტრაციის შემდეგ გაცემული ამონაწერი ბანკისთვის, კლიენტებისთვის და შემოსავლების სამსახურისთვის ძირითადი დოკუმენტია, და მასში მითითებული მონაცემები ზუსტად უნდა ემთხვეოდეს პასპორტს.
მცირე ბიზნესის სტატუსის მოთხოვნა
სტატუსი ავტომატურად არ ენიჭება - განცხადება შემოსავლების სამსახურს ცალკე, ელექტრონულად წარედგინება. ადვოკატი და ბუღალტერი ერთად ამოწმებენ, რომ განცხადებაში ჩაწერილი საქმიანობა და თქვენი რეალური სამუშაო ერთმანეთს ემთხვეოდეს.
ანგარიში, ხელშეკრულებები, დეკლარაციები
ბიზნეს-ანგარიშის გახსნა, ხელშეკრულების შაბლონი კლიენტებისთვის (რას აწვდით, რა ვადაში, რომელი ქვეყნის სამართლით და სად წყდება დავა) და დეკლარაციების კალენდარი. ადვოკატი ხელშეკრულებებზე მუშაობს, ბუღალტერი - დეკლარაციებზე; ერთის გარეშე მეორე სამუშაო არასრულია.
მცირე ბიზნესის სტატუსი
1%-იანი რეჟიმი უცხოელისთვის - რას იძლევა, სად მთავრდება და რას არ ცვლის
მცირე ბიზნესის სტატუსი მხოლოდ ინდმეწარმეს შეიძლება ჰქონდეს, და სწორედ ის ხდის ამ ფორმას პოპულარულს უცხოელებში: წლიურ ბრუნვაზე 500 000 ლარამდე გადასახადი ბრუნვის 1%-ია, ხარჯების აღრიცხვისა და გამოქვითვის გარეშე. ზღვრის გადაჭარბებისას განაკვეთი იზრდება და სტატუსი შეიძლება დაიკარგოს, ამიტომ ბრუნვის ზრდა წინასწარ იგეგმება და არა წლის ბოლოს აღმოჩენილი ფაქტით.
სტატუსი ყველა საქმიანობაზე არ ვრცელდება. გამორიცხული საქმიანობების ჩამონათვალს კანონქვემდებარე აქტი ადგენს, და მასში მოხვედრა ხშირად იმაზეა დამოკიდებული, როგორ არის სამუშაო აღწერილი ხელშეკრულებაში და დეკლარაციაში. უცხოელებისთვის ტიპური რისკი კონსულტირების ხასიათის მომსახურებაა; ადვოკატი კვალიფიკაციას რეგისტრაციამდე ამოწმებს, რადგან შემოწმებისას აღმოჩენილი შეუსაბამობა სტატუსის უკუძალით გაუქმებას და გადასახადის ზოგადი წესით გადაანგარიშებას იწვევს.
სტატუსი დღგ-ს წესს არ ცვლის: თუ დასაბეგრი ბრუნვა ნებისმიერ უწყვეტ 12 თვეში 100 000 ლარს გადააჭარბებს, დღგ-ს გადამხდელად რეგისტრაცია სავალდებულოა, 1%-იანი სტატუსის მიუხედავად. ბინადრობასაც ის არ იძლევა - სამეწარმეო ბინადრობისთვის სააგენტო რეალურ საქმიანობას და ბრუნვას ამოწმებს, რაც საიმიგრაციო განყოფილების გვერდზე „შრომითი და სამეწარმეო ბინადრობა“ დაწვრილებით არის აღწერილი (იხ. ბმულები ქვემოთ). ყველაზე მნიშვნელოვანი სიახლე კი ესაა: შრომითი მიგრაციის შესახებ კანონის ცვლილებით 2026 წლის 1 მარტიდან მუდმივი ბინადრობის არმქონე უცხოელს თვითდასაქმებისთვისაც სპეციალური ნებართვა - შრომითი საქმიანობის უფლება - სჭირდება, და არც ინდმეწარმის ამონაწერი, არც 1%-იანი სტატუსი მას არ ანაცვლებს. გამონაკლისების წრე ივლისის ცვლილებებით გაფართოვდა, ამიტომ პირველი ინვოისის გამოწერამდე ადვოკატთან გადაამოწმეთ, თქვენი კატეგორია უფლებას მოითხოვს თუ არა.
შეცდომები
რვა შეცდომა, რომელსაც უცხოელი ინდმეწარმე ყველაზე ხშირად უშვებს
- რეგისტრაციის შემდეგ მაშინვე მუშაობის დაწყება ისე, რომ არავინ შეამოწმა, სჭირდება თუ არა პირს შრომითი საქმიანობის უფლება.
- რეგისტრაცია ისე, რომ საქმიანობის აღწერა სტატუსიდან გამორიცხულ ჩამონათვალთან არავინ შეადარა.
- მოლოდინი, რომ ინდმეწარმის ამონაწერი ქვეყანაში დარჩენის უფლებას იძლევა ან უვიზო ვადას აგრძელებს.
- დეკლარაციების ვადების უგულებელყოფა იმ იმედით, რომ მცირე ბრუნვა შემოსავლების სამსახურს არ აინტერესებს.
- ბიზნეს-შემოსავლის მიღება პირად ბარათზე - ბრუნვის აღრიცხვაც ირევა და ბანკის კითხვებიც მრავლდება.
- დღგ-ს ზღვრის დავიწყება სწრაფი ზრდის პერიოდში, როცა ყურადღება მხოლოდ 500 000 ლარზეა.
- ერთი დამკვეთი, მისი სამუშაო გრაფიკი და მისი აღჭურვილობა - ასეთი თანამშრომლობა შეიძლება შრომით ურთიერთობად გადაკვალიფიცირდეს.
- იურიდიული მისამართი, სადაც შეტყობინებებს არავინ იღებს - გამოტოვებული წერილი ვადის დენას არ აჩერებს.
ტიპური სიტუაციები
სამი სიტუაცია, რომლითაც უცხოელები ადვოკატს მიმართავენ
დეველოპერი, რომელიც ევროპულ კლიენტებს თბილისიდან ემსახურება
ინდმეწარმე მცირე ბიზნესის სტატუსით აქ ხშირად ლოგიკური არჩევანია, თუ სამუშაო პროგრამული უზრუნველყოფის შექმნად და არა კონსულტირებად კვალიფიცირდება. ადვოკატის სამუშაო: ხელშეკრულება კლიენტთან მომსახურების ზუსტი აღწერით, ინვოისის ფორმა და გეგმა იმ მომენტისთვის, როცა ბრუნვა ზღვარს მიუახლოვდება.
ორი მეგობარი, რომლებიც ბათუმში კაფეს ხსნიან
ერთ-ერთი ინდმეწარმედ რეგისტრაციას გეგმავდა, მეორე კი მოგების ნახევარს ზეპირი შეთანხმებით ელოდა. ასეთი სქემა მეორე მხარეს რეესტრში არანაირ უფლებას არ აძლევს და კონფლიქტისას მას დაუცველს ტოვებს. აქ შპს ჯობს - წილებით, პარტნიორთა შეთანხმებით და დირექტორის უფლებამოსილების ზღვრით.
ონლაინ მაღაზია, რომელიც ზღვრებს მიუახლოვდა
ინდმეწარმის ბრუნვა წლის შუაში სწრაფად გაიზარდა: დღგ-ს ზღვარი უკვე გადაცილებული იყო, 1%-იანი რეჟიმის ზღვარიც ახლოს იყო. ადვოკატმა და ბუღალტერმა დღგ-ს რეგისტრაცია დაუყოვნებლივ მოაწესრიგეს, ფასები გადახედეს და შპს-ზე გადასვლის გეგმა შეადგინეს ისე, რომ მომწოდებლებთან და კლიენტებთან ხელშეკრულებები უწყვეტად გაგრძელებულიყო.
მომზადება
რა მოიტანოთ პირველ კონსულტაციაზე
- პასპორტის ასლი და, თუ გაქვთ, საქართველოს ბინადრობის ბარათი ან სხვა საიმიგრაციო დოკუმენტი.
- საქმიანობის მოკლე აღწერა: რას აკეთებთ, ვინ არიან კლიენტები, რომელ ქვეყნებში არიან და როგორ იხდიან.
- მოსალოდნელი წლიური ბრუნვა და ზრდის გეგმა - ორივე ზღვართან მიმართებით.
- იურიდიული მისამართის ვარიანტი: საკუთრების ამონაწერი, ქირავნობის ხელშეკრულება ან მესაკუთრის თანხმობა.
- ინფორმაცია იმაზე, რომელი ქვეყნის საგადასახადო რეზიდენტი ხართ ახლა და რა ვალდებულებები გაქვთ იქ.
- კლიენტებთან უკვე დადებული ხელშეკრულებები ან მათი პროექტები.
კითხვები ინდმეწარმეზე უცხოელისთვის
შეუძლია თუ არა უცხოელს ინდმეწარმედ რეგისტრაცია ბინადრობის გარეშე?
დიახ. ინდმეწარმის რეგისტრაციისთვის ბინადრობის ნებართვა არ მოითხოვება - საკმარისია პასპორტი და იურიდიული მისამართი. ეს უკუღმაც მოქმედებს: რეგისტრაცია ქვეყანაში ყოფნის ვადას არ აგრძელებს, და ბინადრობის საკითხი ცალკე უნდა გადაწყდეს. რეგისტრაცია ასევე არ ნიშნავს საქმიანობის უფლებას: 2026 წლის 1 მარტიდან უცხოელს, როგორც წესი, ჯერ შრომითი საქმიანობის უფლება სჭირდება, თუ ის მუდმივი ბინადრობის მქონე ან სხვა გამონაკლისი კატეგორიის პირი არ არის.
შესაძლებელია თუ არა რეგისტრაცია საზღვარგარეთიდან, საქართველოში ჩამოსვლის გარეშე?
შესაძლებელია, წარმომადგენლის მეშვეობით. მინდობილობა იმ ქვეყნის ნოტარიუსთან ფორმდება, სადაც იმყოფებით, აპოსტილით ან ლეგალიზაციით, და საქართველოში ნოტარიულად ითარგმნება. ადვოკატი ტექსტს წინასწარ გიგზავნით, რომ უფლებამოსილება რეგისტრაციასაც და სტატუსის მოთხოვნასაც მოიცავდეს.
1% მთლიან შემოსავალზე ითვლება თუ მოგებაზე?
ბრუნვაზე, ანუ მიღებულ შემოსავალზე, ხარჯების გამოქვითვის გარეშე. ამიტომ რეჟიმი ყველაზე ხელსაყრელია მომსახურებისთვის მცირე ხარჯებით და გაცილებით ნაკლებად - ვაჭრობისთვის, სადაც საქონლის ღირებულება ბრუნვის დიდ ნაწილს შეადგენს.
ბანკმა ანგარიშის გახსნაზე უარი მითხრა. რა ვქნა?
ბანკები უცხოელებს დამატებით დოკუმენტებს სთხოვენ: საქმიანობის აღწერას, კლიენტების ხელშეკრულებებს, თანხის წარმომავლობას, ზოგჯერ ბინადრობას. უარის მიზეზი ხშირად არასრული პაკეტია. ადვოკატი დოკუმენტებს ბანკის მოთხოვნების მიხედვით ამზადებს, თუმცა გადაწყვეტილება ბანკისაა და ანგარიშის გახსნის გარანტიას ვერავინ მოგცემთ.
როდის ჯობს ინდმეწარმის ნაცვლად შპს-ს დაფუძნება?
როცა პარტნიორი ან ინვესტორი ჩნდება, როცა საქმიანობა სტატუსიდან გამორიცხულია, როცა ბრუნვა მდგრადად სცდება ზღვარს, როცა ვალდებულებები დიდია (იჯარა, სესხი, მსხვილი კონტრაქტები) და პირადი ქონების რისკი მიუღებელია, ან როცა კლიენტები იურიდიულ პირთან მუშაობას ითხოვენ.
რას აკეთებს ადვოკატი და რას - ბუღალტერი?
ბუღალტერი აღრიცხვას აწარმოებს, დეკლარაციებს ავსებს და საგადასახადო ვადებს აკონტროლებს. ადვოკატი ფორმასა და სტრუქტურას გირჩევთ, მინდობილობას და ხელშეკრულებებს ადგენს, საქმიანობის კვალიფიკაციას ამოწმებს, ბიზნესს ბინადრობის საკითხს უკავშირებს და შემოწმებისას ან დავისას გიცავთ. რისკი ყველაზე დაბალია, როცა ორივე ერთად მუშაობს.
საქართველოდან მივდივარ. როგორ დავხურო ინდმეწარმე?
რეგისტრაციის გაუქმება რეესტრში განცხადებით ხდება, მაგრამ მანამდე საგადასახადო ვალდებულებები უნდა მოწესრიგდეს. მიტოვებული ინდმეწარმე, რომლის დეკლარაციებსაც აღარავინ აგზავნის, შეიძლება წლების შემდეგ დავალიანებად აღმოჩნდეს. დახურვა ადვოკატს მინდობილობითაც შეუძლია.
ადვოკატები უცხოელი მეწარმეებისთვის
სიაში 4746 ადვოკატია, ვისაც ლიცენზია კორპორატიულ საქმეებზე მუშაობის უფლებას აძლევს; კორპორატიული სამართლის მითითებული პრაქტიკის მქონენი პირველები ჩანან. ენები იმ პროფილებზეა, სადაც ადვოკატმა ისინი გამოაქვეყნა, ხოლო კოორდინატორი 15 წუთში დაგიკავშირდებათ და შეძლებისდაგვარად ინგლისურად ან რუსულად მოსაუბრე ადვოკატს შეგირჩევთ.
ნინო სამხარაული
კორპორატიული სამართალი · სამოქალაქო სამართალი
მარიამ საგანელიძე
კორპორატიული სამართალი · სამოქალაქო სამართალი
შოთა თუთბერიძე
კორპორატიული სამართალი · სისხლის სამართალი
ლევანი მახათაძე
კორპორატიული სამართალი · სისხლის სამართალი
მარი ბერუაშვილი
კორპორატიული სამართალი · სამოქალაქო სამართალი
ანა სამსონია
კორპორატიული სამართალი · სამოქალაქო სამართალი
ელენე ჯიქია
კორპორატიული სამართალი · სამოქალაქო სამართალი
სოფიო მაჩალაძე
კორპორატიული სამართალი · სისხლის სამართალი
არჩილ გიორგაძე
კორპორატიული სამართალი · სამოქალაქო სამართალი
უჩა ძიმისტარიშვილი
კორპორატიული სამართალი · სამოქალაქო სამართალი
ლაშა ბოლქვაძე
კორპორატიული სამართალი · სამოქალაქო სამართალი
საქართველოში ბიზნესს იწყებთ და არ იცით, ინდმეწარმე გამოგადგებათ თუ შპს?
უფასო კონსულტაციაზე ადვოკატი თქვენს საქმიანობას სტატუსის პირობებს შეადარებს, გეტყვით, რა სჭირდება რეგისტრაციას თქვენს შემთხვევაში და როგორ უკავშირდება ის ბინადრობის საკითხს. კოორდინატორის ზარი - 15 წუთში.