568 330 318 უფასო პირველადი კონსულტაცია · პასუხი 15 წუთში
ადამიანის უფლებები · ევროპული სასამართლო

საჩივარი ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში - როდის აქვს აზრი სტრასბურგს და როგორ მზადდება

ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოს სტრასბურგში საქართველოდან შეგიძლიათ მიმართოთ, თუ სახელმწიფომ ევროპული კონვენციით დაცული უფლება დაგირღვიათ და ქვეყნის შიგნით ყველა ეფექტიანი სამართლებრივი საშუალება ამოწურეთ. საჩივარი სასამართლოს ოფიციალური ფორმით, საბოლოო ეროვნული გადაწყვეტილებიდან ოთხი თვის განმავლობაში უნდა გაიგზავნოს. სასამართლო ქართულ გადაწყვეტილებას არ აუქმებს - ის დარღვევას ადგენს და შეიძლება სახელმწიფოს კომპენსაციის გადახდა დააკისროს.

გვერდი მათთვისაა, ვინც უზენაეს სასამართლომდე გაიარა და მიიჩნევს, რომ პროცესი უსამართლო იყო; ვისაც პატიმრობის პირობები, ხანგრძლივი წინასწარი პატიმრობა, ქონების ჩამორთმევა, გამოხატვის ან შეკრების თავისუფლების შეზღუდვა ან ოჯახურ ცხოვრებაში ჩარევა აწუხებს. ის იმათთვისაცაა, ვინც სტრასბურგს „მეოთხე ინსტანციად“ განიხილავს - ქვემოთ ახსნილია, რატომ არ არის ეს ასე და რა შეიძლება რეალურად მოელოდეთ.

განახლდა · სფერო: ადმინისტრაციული სამართლის ადვოკატი

დასაშვებობა

რა პირობებს უნდა აკმაყოფილებდეს საჩივარი, რომ სასამართლომ არსებითად განიხილოს

კონვენციით დაცული უფლება
საჩივარი უნდა ეხებოდეს კონვენციით ან მისი ოქმებით გარანტირებულ უფლებას: სიცოცხლე, წამების აკრძალვა, თავისუფლება, სამართლიანი სასამართლო, პირადი და ოჯახური ცხოვრება, გამოხატვა, შეკრება, საკუთრება და სხვა. თუ დარღვეული უფლება კონვენციაში საერთოდ არ არის, საჩივარი ვერ გაივლის.
სახელმწიფოს პასუხისმგებლობა
მოპასუხე ყოველთვის სახელმწიფოა - სასამართლო, პოლიცია, სამინისტრო, ციხის ადმინისტრაცია, მუნიციპალიტეტი. კერძო პირის ან კომპანიის წინააღმდეგ საჩივარი დაუშვებელია, თუმცა სახელმწიფოს პასუხისმგებლობა შეიძლება დადგეს, თუ მისმა ორგანოებმა უფლების დაცვა ვერ უზრუნველყვეს.
მსხვერპლის სტატუსი
მომჩივანი თავად უნდა იყოს დარღვევით პირდაპირ დაზარალებული. კანონის აბსტრაქტული კრიტიკა, რომელიც თქვენზე არ გავრცელებულა, ამ სასამართლოს საქმე არ არის.
შიდა საშუალებების ამოწურვა
სანამ სტრასბურგს მიმართავთ, ქართულ ინსტანციებს უნდა მისცეთ დარღვევის გამოსწორების შანსი: გაიაროთ ყველა ეფექტიანი საფეხური და დარღვევის არსი იქვე დაასახელოთ. თუ უსამართლო პროცესზე უზენაეს სასამართლოში არაფერი გითქვამთ, სტრასბურგში ამის პირველად დაყენება ხშირად დაგვიანებულია.
ოთხი თვე
კონვენციის მე-15 ოქმის შემდეგ ვადა ოთხი თვეა და მოქმედებს იმ საბოლოო გადაწყვეტილებებზე, რომლებიც 2022 წლის 1 თებერვლის შემდეგ გახდა საბოლოო; მანამდე ექვსი თვე იყო. ვადა საბოლოო ეროვნული გადაწყვეტილების გაცნობიდან ითვლება, ხოლო შეწყვეტილად მხოლოდ სრულად შევსებული საჩივრის გაგზავნით ითვლება.
არსებითი ზიანი და დასაბუთება
სასამართლო უარს ამბობს საჩივარზე, რომელიც აშკარად დაუსაბუთებელია ან რომლითაც მომჩივანს მნიშვნელოვანი ზიანი არ განუცდია. იგივე საქმე, რომელიც უკვე განიხილა სასამართლომ ან სხვა საერთაშორისო ორგანომ, ხელახლა არ მიიღება.
პროცედურა

საჩივრის გზა - შეფასებიდან გადაწყვეტილებამდე და აღსრულებამდე

  1. საქმის შეფასება და ვადის დათვლა

    ადვოკატი ეროვნული საქმის მასალებს კითხულობს და ადგენს, რომელი კონვენციური უფლებაა რეალურად შელახული, ამოწურულია თუ არა შიდა გზები და რომელი გადაწყვეტილებიდან ითვლება ოთხი თვე. ამ ეტაპზე ხშირად ირკვევა, რომ საქმეს სტრასბურგში პერსპექტივა არ აქვს - და ამის თავიდანვე თქმა ადვოკატის ვალია.

  2. ოფიციალური ფორმის შევსება

    საჩივარი მხოლოდ სასამართლოს ფორმით შედის, ყველა სავალდებულო გრაფით: ფაქტები, დარღვეული მუხლები და არგუმენტები, შიდა საშუალებების ამოწურვის ჩვენება, ეროვნული გადაწყვეტილებების ასლები. ფორმის შევსება შეიძლება ქართულად, რადგან კონვენციის მონაწილე სახელმწიფოს ოფიციალური ენა დასაშვებია. არასრული ფორმა ვადას არ წყვეტს და საჩივარი შეიძლება საერთოდ არ დარეგისტრირდეს.

  3. გაგზავნა და რეგისტრაცია

    ფორმა ფოსტით იგზავნება სასამართლოს მისამართზე, და საჩივრის წარდგენის თარიღად გაგზავნის თარიღი ითვლება - ამიტომ დასტური უნდა შეინახოთ. სასამართლო რეგისტრაციის შემდეგ საქმის ნომერს გაცნობებთ; შემდგომი წერილები ამ ნომრით იგზავნება.

  4. ერთპიროვნული მოსამართლე ან კომიტეტი

    აშკარად დაუშვებელ საჩივარს ერთპიროვნული მოსამართლე მოკლე გადაწყვეტილებით უარყოფს, რომელიც საბოლოოა. დამკვიდრებული პრაქტიკის საკითხებს სამწევრიანი კომიტეტი განიხილავს, ახალ ან რთულ საქმეებს - პალატა.

  5. კომუნიკაცია მთავრობასთან

    თუ საჩივარი შემდეგ ეტაპზე გადავიდა, სასამართლო მას საქართველოს მთავრობას უგზავნის კითხვებით, და მხარეები წერილობით მოსაზრებებს ცვლიან. ამ ეტაპიდან მომჩივანს, როგორც წესი, ადვოკატი უნდა წარმოადგენდეს, მიმოწერა კი სასამართლოს ოფიციალურ ენებზე - ინგლისურად ან ფრანგულად - გრძელდება. შესაძლებელია მეგობრული მორიგების შეთავაზებაც.

  6. გადაწყვეტილება და შემდგომი ნაბიჯები

    დარღვევის დადგენისას სასამართლო შეიძლება სამართლიანი დაკმაყოფილება დააკისროს. შემდეგ იწყება აღსრულება: კომპენსაციის მიღება, საჭიროებისას ეროვნული საქმის ხელახლა განხილვის მოთხოვნა და მონაწილეობა იმ პროცესში, რომელსაც მინისტრთა კომიტეტი ზედამხედველობს.

მოლოდინები

რისი გაკეთება შეუძლია სტრასბურგს და რისი - არა

შეუძლიაარ შეუძლია
დაადგინოს, რომ სახელმწიფომ კონვენცია დაარღვიაგააუქმოს ქართული სასამართლოს გადაწყვეტილება ან განაჩენი - ეს მხოლოდ ეროვნულ დონეზე შეიძლება მოხდეს
დააკისროს სამართლიანი დაკმაყოფილება - ზიანი და ხარჯებიგადაწყვიტოს, ვინ იყო მართალი თქვენს დავაში - ის არ არის სააპელაციო სასამართლო და ფაქტებს თავიდან არ აფასებს
მიუთითოს დროებითი ღონისძიება სიცოცხლის ან ჯანმრთელობის რეალური საფრთხისასშეაჩეროს პროცესი ან აღსრულება მხოლოდ იმიტომ, რომ შედეგი არ მოგწონთ
ზოგ საქმეში მიუთითოს, რა ზომები სჭირდება დარღვევის აღმოფხვრასგანიხილოს საჩივარი კერძო პირის ან კომპანიის წინააღმდეგ
ხელი შეუწყოს კანონის ან პრაქტიკის ცვლილებას განმეორებითი დარღვევისასმისცეს სწრაფი შედეგი - საქმეები ხშირად წლობით მიმდინარეობს
გადაუდებელი შემთხვევები

დროებითი ღონისძიება - სასამართლოს წესების 39-ე წესი

დროებითი ღონისძიება გამონაკლისი ინსტრუმენტია: სასამართლო სახელმწიფოს სთხოვს, საქმის განხილვამდე თავი შეიკავოს კონკრეტული მოქმედებისგან, როცა არსებობს გამოუსწორებელი ზიანის უშუალო საფრთხე. პრაქტიკაში ეს ძირითადად გაძევებას ან გადაცემას ეხება ქვეყანაში, სადაც სიცოცხლეს ან წამების აკრძალვას საფრთხე ემუქრება, ასევე პატიმრის სასიცოცხლოდ აუცილებელ მკურნალობას.

მოთხოვნა სწრაფად იგზავნება და კონკრეტულ მტკიცებულებას უნდა ეფუძნებოდეს: გადაწყვეტილება გაძევებაზე და მისი თარიღი, სამედიცინო დასკვნა, ქვეყნის მდგომარეობის ანგარიშები. ქონებრივი დავები, გამოსახლება ან სამსახურიდან გათავისუფლება ამ ინსტრუმენტის ფარგლებში, როგორც წესი, არ ექცევა - ასეთ მოთხოვნას სასამართლო იშვიათად აკმაყოფილებს.

აღსრულება

რა ხდება გამარჯვების შემდეგ - მინისტრთა კომიტეტი და ეროვნული საქმე

კონვენციის მიხედვით სახელმწიფო ვალდებულია, შეასრულოს საბოლოო გადაწყვეტილება, ხოლო აღსრულებას ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტი ზედამხედველობს. სამართლიანი დაკმაყოფილება, როგორც წესი, გადაწყვეტილებაში მითითებულ ვადაში იხდება. ინდივიდუალური ზომები შეიძლება მოიცავდეს მომჩივნის მდგომარეობის გამოსწორებას, ზოგადი ზომები კი - კანონის ან სასამართლო პრაქტიკის შეცვლას.

ქართული საპროცესო კანონმდებლობა ზოგ შემთხვევაში ითვალისწინებს ეროვნული საქმის ხელახლა განხილვას ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე. ამ შესაძლებლობას საკუთარი ვადები და პირობები აქვს, ამიტომ ადვოკატი მას სტრასბურგის გადაწყვეტილების გამოქვეყნებისთანავე აფასებს. მინისტრთა კომიტეტისთვის მომჩივანს საკუთარი ინფორმაციის მიწოდებაც შეუძლია, თუ აღსრულება ფერხდება.

შეცდომები

შეცდომები, რომლებიც სტრასბურგის საჩივარს უშედეგოს ხდის

  • ოთხი თვის დათვლა არასწორი გადაწყვეტილებიდან - მაგალითად, საჩივრიდან, რომელიც ეფექტიან საშუალებას არ წარმოადგენდა და ვადას არ აგრძელებდა.
  • არასრული ფორმა: გამოტოვებული გრაფა, დაუდასტურებელი ამოწურვა ან დაურთავი გადაწყვეტილება, რის გამოც ვადა არ ჩერდება.
  • ეროვნულ სასამართლოებში კონვენციური არგუმენტის არდაყენება და მისი პირველად გამოჩენა სტრასბურგში.
  • საკასაციო ან სხვა ხელმისაწვდომი საფეხურის გამოტოვება იმ მოტივით, რომ „იქ მაინც არაფერი შეიცვლება“.
  • საჩივრის ადრე, ეროვნული საქმის დასრულებამდე გაგზავნა, თუ შიდა საშუალება ჯერ კიდევ ეფექტიანია.
  • სამართლებრივი დავის ნაცვლად ფაქტების ხელახლა შეფასების მოთხოვნა - სასამართლო ამას არ აკეთებს.
  • ზედმეტად ბევრი მუხლის დასახელება სუსტი დასაბუთებით, რაც მთავარ დარღვევას ჩრდილავს.
  • სასამართლოს წერილზე დაგვიანებული პასუხი ან მისამართის შეცვლის შეუტყობინებლობა.
ადვოკატის როლი

რატომ არის ქართველი ადვოკატი საჭირო სტრასბურგის საქმეში

ეროვნულ ეტაპზე

სტრასბურგის საქმე ქართულ სასამართლოებში მზადდება: კონვენციური არგუმენტი ყველა ინსტანციაში უნდა გაჟღერდეს, რომ შიდა საშუალებები ნამდვილად ამოწურული იყოს. ადვოკატი, რომელიც ეროვნულ საქმეს აწარმოებს, ამას თავიდანვე ითვალისწინებს.

საჩივრის შედგენა

ფაქტების მკაფიო თხრობა, სწორი მუხლების შერჩევა და ევროპული სასამართლოს პრაქტიკაზე დაყრდნობა - ეს სამი რამ განასხვავებს საჩივარს, რომელსაც განიხილავენ, იმისგან, რომელიც ერთპიროვნულად უარყოფილი იქნება.

წარმომადგენლობა

მთავრობასთან კომუნიკაციის შემდეგ მომჩივანს, ზოგადი წესით, ადვოკატი სჭირდება. საქართველოში უფლებამოსილ ადვოკატს ამ ეტაპზე წარმომადგენლობა შეუძლია, თუ სასამართლოს ენის მოთხოვნებს აკმაყოფილებს.

აღსრულება და ხელახალი განხილვა

გადაწყვეტილების შემდეგ ადვოკატი ეროვნულ დონეზე მუშაობს: ითხოვს საქმის ხელახლა განხილვას, თუ კანონი ამის საშუალებას იძლევა, და აკონტროლებს, რომ კომპენსაცია და სხვა ზომები შესრულდეს.

კონსულტაციისთვის

რა მოამზადოთ პირველი კონსულტაციისთვის

  • ყველა ეროვნული გადაწყვეტილება - პირველი ინსტანციიდან საბოლოომდე - და მათი ჩაბარების დასტური თარიღით.
  • თქვენი საჩივრები და სარჩელები ყველა ინსტანციაში, რათა ჩანდეს, რა არგუმენტები დააყენეთ.
  • მოკლე ქრონოლოგია: რა მოხდა, რომელმა ორგანომ რა გადაწყვიტა და როდის.
  • მტკიცებულებები დარღვევაზე: სამედიცინო დოკუმენტები, ფოტოები, მიმოწერა, მოწმეების მონაცემები.
  • ინფორმაცია, მიმართეთ თუ არა უკვე სხვა საერთაშორისო ორგანოს ან სახალხო დამცველს.
  • თუ საქმე გადაუდებელია - გაძევების ან გადაცემის თარიღი და დოკუმენტი, რომელიც მას ადასტურებს.

კითხვები სტრასბურგის სასამართლოსა და ევროპულ საჩივარზე

რამდენი ხანი მაქვს სტრასბურგში საჩივრის გასაგზავნად?

ოთხი თვე საბოლოო ეროვნული გადაწყვეტილებიდან, თუ ის 2022 წლის 1 თებერვლის შემდეგ გახდა საბოლოო. ვადა სრულად შევსებული ფორმის გაგზავნის დღეს წყდება, ამიტომ ბოლო კვირებამდე ნუ გადადებთ - არასრული ფორმა ვადას არ აჩერებს.

შეუძლია ევროპულ სასამართლოს ჩემი განაჩენის გაუქმება?

არა. სასამართლო ადგენს, დაირღვა თუ არა კონვენცია, და შეიძლება კომპენსაცია დააკისროს. განაჩენის ან გადაწყვეტილების გადასინჯვა მხოლოდ ეროვნულ დონეზეა შესაძლებელი - ზოგ შემთხვევაში სწორედ სტრასბურგის გადაწყვეტილების საფუძველზე.

საჩივრის დაწერა ქართულად შეიძლება?

დიახ, საწყის ეტაპზე საჩივარი ქართულად შეიძლება წარდგეს. თუ საქმე მთავრობასთან კომუნიკაციის ეტაპზე გადავა, შემდგომი მიმოწერა, როგორც წესი, ინგლისურ ან ფრანგულ ენაზე მიმდინარეობს.

ადვოკატი სავალდებულოა?

საჩივრის გაგზავნა თავადაც შეგიძლიათ. მთავრობასთან კომუნიკაციის შემდეგ კი, ზოგადი წესით, წარმომადგენელი ადვოკატი სჭირდება. პრაქტიკაში ყველაზე მეტი საჩივარი სწორედ ფორმის და დასაშვებობის შეცდომების გამო ვარდება, ამიტომ შედგენის ეტაპზე პროფესიონალის ჩართვა ხშირად გადამწყვეტია.

რამდენ ხანს განიხილება საქმე?

ზოგადი პასუხი არ არსებობს: დაუშვებელ საჩივარზე გადაწყვეტილება შეიძლება შედარებით სწრაფად მოვიდეს, არსებით განხილვას კი ხშირად წლები სჭირდება. გადაუდებელ საქმეებს სასამართლო პრიორიტეტს ანიჭებს.

საჩივარი ჯერ საკონსტიტუციო სასამართლოში უნდა შევიტანო?

ეს საქმის ბუნებაზეა დამოკიდებული. თუ პრობლემა თავად კანონშია, საკონსტიტუციო სარჩელი შეიძლება ეფექტიანი საშუალება იყოს; თუ პრობლემა კანონის გამოყენებაშია კონკრეტულ საქმეში, ის ყოველთვის სავალდებულო არ არის. ამ საკითხს ადვოკატი ვადის დათვლამდე წყვეტს.

რა შანსი მაქვს, რომ მოვიგო?

საჩივრების დიდი ნაწილი დაუშვებლად ცხადდება, და ეს ცნობილი ფაქტია. თქვენი კონკრეტული შანსი დამოკიდებულია დარღვევის სიმძიმეზე, შიდა ეტაპის სისრულეზე და სასამართლოს არსებულ პრაქტიკაზე. პირველ უფასო კონსულტაციაზე ადვოკატი თქვენს საქმეს ამ კრიტერიუმებით შეაფასებს - დაპირების გარეშე.

ადვოკატები სტრასბურგის საქმეებზე

სიაში 4746 ადვოკატია, რომელსაც ადმინისტრაციული საქმის წარმოების უფლება აქვს; სტრასბურგის საქმე ხშირად სისხლის სამართლის პროცესიდან მოდის, და მაშინ სისხლის სამართლის ლიცენზიაც საჭიროა. ენები პროფილზე იქ ჩანს, სადაც ადვოკატს ისინი გამოქვეყნებული აქვს. კოორდინატორი 15 წუთში შეგირჩევთ ადვოკატს, რომელიც ევროპულ კონვენციასთან მუშაობს.

ყველა ადვოკატი ამ სფეროში (4 746) →

საბოლოო გადაწყვეტილება უკვე მიიღეთ? ოთხი თვე ითვლება

უფასო პირველ კონსულტაციაზე ადვოკატი გადახედავს თქვენს გადაწყვეტილებებს, შეაფასებს დასაშვებობას და გეტყვით, რომელ დღემდე უნდა გაიგზავნოს საჩივარი. კოორდინატორის ზარი - 15 წუთის ფარგლებში.

დარეკვა: 568 330 318