უცხოური სასამართლოს გადაწყვეტილების ცნობა - რომ უცხოეთში მიღებულმა გადაწყვეტილებამ საქართველოშიც იმოქმედოს
ევროპულმა სასამართლომ განქორწინება გააფორმა, სხვა ქვეყნის სასამართლომ ალიმენტი დააკისრა ან ვალის დაბრუნება დაავალა - საქართველოში კი ეს გადაწყვეტილებები თავისთავად არაფერს ცვლის. სამოქალაქო რეესტრში ისევ დაქორწინებულად ირიცხებით, აღსრულების ბიურო უცხოურ გადაწყვეტილებას არ მიიღებს, საჯარო რეესტრი მას საფუძვლად არ გამოიყენებს. ამისთვის საჭიროა ცნობა - ცალკე სასამართლო პროცედურა, რომელიც უცხოურ გადაწყვეტილებას საქართველოში იურიდიულ ძალას ანიჭებს.
ამ გვერდზე: როდის არის ცნობა საჭირო, რომელი სასამართლო იხილავს მას, რა დოკუმენტები სჭირდება განცხადებას და რატომ ბრუნდება ბევრი მათგანი ხარვეზით, რის საფუძველზე შეიძლება ცნობაზე უარი, რა ხდება ცნობის შემდეგ და რით განსხვავდება საარბიტრაჟო გადაწყვეტილება. აღსრულების ეტაპები და განქორწინების პროცედურა საქართველოში ცალკე გვერდებზეა აღწერილი.
განახლდა · სფერო: სამოქალაქო სამართლის ადვოკატი
რისთვის სჭირდება უცხოურ გადაწყვეტილებას ცნობა - ოთხი გავრცელებული სიტუაცია
ცნობა თავისთავად მიზანი არ არის. ადვოკატი ჯერ ადგენს, რა უნდა მოხდეს საქართველოში ცნობის შემდეგ - რეესტრში ჩანაწერი, აღსრულება თუ ქონების გადაფორმება - და განცხადებას სწორედ ამ შედეგისთვის ამზადებს.
ცნობის პროცედურა ნაბიჯ-ნაბიჯ - უცხოური ქაღალდიდან ქართულ იურიდიულ ძალამდე
გადაწყვეტილების და მიზნის ანალიზი
რა სახის აქტია (საბოლოო გადაწყვეტილება, დროებითი განჩინება, დამტკიცებული მორიგება), შესულია თუ არა კანონიერ ძალაში წარმოშობის ქვეყანაში, აქვს თუ არა საქართველოს იმ ქვეყანასთან ხელშეკრულება სამართლებრივ დახმარებაზე. ამ პასუხებზეა დამოკიდებული დოკუმენტების ნუსხაც და ცნობის პერსპექტივაც.
დოკუმენტების მოპოვება უცხოეთიდან
გადაწყვეტილების დამოწმებული ასლი, კანონიერ ძალაში შესვლის დადასტურება, მოპასუხის შეტყობინების მტკიცებულება. ეს საბუთები წარმოშობის ქვეყნის სასამართლოდან მოდის და ხშირად სწორედ ეს ეტაპი იკავებს ყველაზე მეტ დროს - ადვოკატი ზუსტ ჩამონათვალს წინასწარ გიგზავნით, რომ უცხოურ სასამართლოს ორჯერ არ მიმართოთ.
აპოსტილი ან ლეგალიზაცია, თარგმანი
აპოსტილის კონვენციის მონაწილე ქვეყნიდან - აპოსტილი, დანარჩენი ქვეყნებიდან - საკონსულო ლეგალიზაცია, თუ ორმხრივი ხელშეკრულება სხვა წესს არ ადგენს. შემდეგ ყველა დოკუმენტის, აპოსტილის ჩათვლით, ქართული თარგმანი სანოტარო დამოწმებით.
განცხადება სასამართლოში
ცნობის განცხადებას საქართველოს უზენაესი სასამართლო იხილავს. სასამართლო დავას არსებითად ხელახლა არ წყვეტს: ის ამოწმებს, აკმაყოფილებს თუ არა უცხოური გადაწყვეტილება ცნობის პირობებს. მეორე მხარეს, როგორც წესი, საკუთარი პოზიციის წარდგენის შესაძლებლობა აქვს.
ცნობის შემდეგ
ცნობის აქტი იმ უწყებაში მიდის, ვისთვისაც იყო საჭირო: სამოქალაქო რეესტრში - განქორწინების ჩანაწერისთვის, აღსრულების ბიუროში - კანონით დადგენილი სააღსრულებო დოკუმენტით, საჯარო რეესტრში - ქონების საკითხებზე. ადვოკატი ამ ეტაპსაც ბოლომდე მიჰყავს, რადგან ცნობა თავისთავად არც თანხას აბრუნებს და არც ჩანაწერს ცვლის.
როდის შეიძლება ცნობაზე უარი - და როგორ ემზადება ადვოკატი ამისთვის წინასწარ
უარის საფუძვლებს კანონი ჩამოთვლის და მათი უმეტესობა პროცედურულია, არა საქმის არსთან დაკავშირებული. ქართულ სასამართლოს არ აინტერესებს, სწორად შეაფასა თუ არა უცხოელმა მოსამართლემ მტკიცებულებები. მისთვის მთავარია, სამართლიანი იყო თუ არა პროცესი და აქვს თუ არა გადაწყვეტილებას საქართველოში ძალის მინიჭების ლეგიტიმური საფუძველი.
ზოგადად, პრობლემური ხდება გადაწყვეტილება, რომელიც წარმოშობის ქვეყანაში ჯერ კანონიერ ძალაში არ შესულა; რომელიც მოპასუხის მონაწილეობის გარეშე მიიღეს, თუ მას პროცესის შესახებ სათანადოდ და დროულად არ აცნობეს; რომელიც გამოიტანა სასამართლომ, რომელსაც ქართული კანონის მიხედვით ამ საქმეზე იურისდიქცია არ ჰქონდა; რომელიც ეწინააღმდეგება იმავე მხარეებს შორის იმავე დავაზე უკვე მიღებულ ქართულ გადაწყვეტილებას; ან რომლის შედეგი საქართველოს საჯარო წესრიგს ეწინააღმდეგება. საერთაშორისო ხელშეკრულების არარსებობისას მნიშვნელობა შეიძლება ნაცვალგებასაც ჰქონდეს.
პრაქტიკაში ყველაზე ხშირი სუსტი წერტილი შეტყობინებაა. თუ მეორე მხარე უცხოურ პროცესში არ მონაწილეობდა, ადვოკატი ეძებს დოკუმენტს, რომელიც უწყების სათანადო ჩაბარებას ადასტურებს, და თუ ასეთი საბუთი საქმეში არ ჩანს, მის მოპოვებაზე განცხადების შეტანამდე ზრუნავს. თუ კი ცნობას თქვენ წინააღმდეგ ითხოვენ, სწორედ ეს საფუძვლები ხდება დაცვის მთავარი ინსტრუმენტი.
ცნობის განცხადების პაკეტი - რის გამო ბრუნდება საქმე ყველაზე ხშირად
- უცხოური გადაწყვეტილების სრული ტექსტი, დამოწმებული იმ სასამართლოს მიერ, რომელმაც ის მიიღო - არა ამონაწერი და არა დაუმოწმებელი ელექტრონული ასლი.
- ცნობა ან აღნიშვნა, რომ გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაშია შესული და აღარ საჩივრდება.
- დაუსწრებლად მიღებულ გადაწყვეტილებაზე - მოპასუხისთვის უწყების ჩაბარების დამადასტურებელი დოკუმენტი.
- აპოსტილი ან საკონსულო ლეგალიზაცია თითოეულ უცხოურ დოკუმენტზე, თუ საერთაშორისო ხელშეკრულება სხვა წესს არ ითვალისწინებს.
- ყველა დოკუმენტის ქართული თარგმანი, დამოწმებული სანოტარო წესით.
- მხარეების პირადი მონაცემები და მისამართები, ასევე მინდობილობა ადვოკატზე, თუ თქვენ საზღვარგარეთ იმყოფებით.
საარბიტრაჟო გადაწყვეტილება, მორიგება, დროებითი ღონისძიება - როდის მოქმედებს სხვა წესი
- უცხოური საარბიტრაჟო გადაწყვეტილება
- საქართველო ნიუ-იორკის კონვენციის მონაწილეა, რომელიც უცხოური საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებების ცნობას და აღსრულებას აწესრიგებს. საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების ცნობა ცალკე წესით, არბიტრაჟის შესახებ კანონმდებლობის საფუძველზე მიმდინარეობს და უარის საფუძვლებიც საკუთარი აქვს - სახელმწიფო სასამართლოს გადაწყვეტილების პროცედურა მასზე პირდაპირ არ ვრცელდება.
- სასამართლოს მიერ დამტკიცებული მორიგება
- ბევრ ქვეყანაში დავა მორიგებით მთავრდება, რომელსაც სასამართლო ამტკიცებს. ასეთი აქტიც შეიძლება ცნობას დაექვემდებაროს, მაგრამ ადვოკატი ამოწმებს, რა ფორმით არის ის გაფორმებული და რა ძალა აქვს წარმოშობის ქვეყანაში.
- დროებითი ღონისძიება
- უცხოური სასამართლოს დროებითი განჩინება, მაგალითად ქონების დაყადაღება, ჩვეულებრივ საბოლოო გადაწყვეტილება არ არის. საქართველოში ქონების დასაცავად ადვოკატი ხშირად ადგილობრივ ღონისძიებას ცალკე ითხოვს.
- ქართული გადაწყვეტილება უცხოეთში
- საპირისპირო მიმართულებით ცნობა იმ ქვეყნის წესებით ხდება, სადაც გადაწყვეტილებამ უნდა იმოქმედოს. ამიტომ ქართულ პროცესშივე ღირს ზრუნვა, რომ შეტყობინების დოკუმენტები და გადაწყვეტილების ტექსტი უცხოური სასამართლოს მოთხოვნებს აკმაყოფილებდეს.
სამი ცნობის საქმე და ადვოკატის მიდგომა
განქორწინება იტალიაში, ქორწინება - თბილისში
ქორწინება საქართველოში დარეგისტრირდა, განქორწინება იტალიაში შედგა. ქალს საქართველოში ახალი ქორწინება სურს, რეესტრი კი მას ისევ დაქორწინებულად თვლის. ადვოკატი: იტალიური გადაწყვეტილების დამოწმებული ასლი და ძალაში შესვლის დადასტურება, აპოსტილი, თარგმანი, ცნობის გზის შერჩევა და შემდეგ ჩანაწერის განახლება.
ალიმენტი უცხოეთში, მოვალე - საქართველოში
ბავშვი დედასთან ცხოვრობს საზღვარგარეთ, იქაურმა სასამართლომ მამას ალიმენტი დააკისრა, მამა კი საქართველოში დაბრუნდა და არ იხდის. ადვოკატი: მამის შეტყობინების მტკიცებულება პირველი პროცესიდან, ცნობის განცხადება, ცნობის შემდეგ აღსრულება ხელფასზე და ანგარიშებზე.
ვალის გადაწყვეტილება და ბინა ბათუმში
კრედიტორს უცხოური სასამართლოს გადაწყვეტილება აქვს, მოვალის ერთადერთი ცნობილი აქტივი კი ბათუმის ბინაა. ადვოკატი ჯერ ამოწმებს, სათანადოდ ჩაბარდა თუ არა მოვალეს უწყება, შემდეგ ამზადებს ცნობის განცხადებას და პარალელურად აფასებს, როგორ დაიცვას ბინა გასხვისებისგან, სანამ ცნობის პროცესი მიმდინარეობს.
კითხვები უცხოური გადაწყვეტილების ცნობაზე
ცნობისთვის საქართველოში ჩამოსვლა მომიწევს?
როგორც წესი, არა. განცხადებას ადვოკატი მინდობილობით წარადგენს; მინდობილობა უცხოეთში ნოტარიუსთან ან საქართველოს საკონსულოში ფორმდება, საჭიროებისამებრ აპოსტილით. პირადი დასწრება მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევაში შეიძლება დაგჭირდეთ.
თუ უცხოეთში განქორწინების ცნობას არ გავაკეთებ, რა მოხდება?
საქართველოს დოკუმენტებით ქორწინება გრძელდება. ეს ნიშნავს, რომ აქ ახალ ქორწინებას ვერ დაარეგისტრირებთ, ყოფილ მეუღლეს შეიძლება ქონებაზე ან მემკვიდრეობაზე პრეტენზია დარჩეს, ხოლო ქონების გარიგებისას ბანკმა ან ნოტარიუსმა შეიძლება მეუღლის თანხმობა მოგთხოვოთ. პრობლემა ჩვეულებრივ ყველაზე მოუხერხებელ დროს ჩნდება - ბინის ყიდვისას ან მემკვიდრეობის გახსნისას.
სასამართლო საქმეს თავიდან განიხილავს?
არა. ვინ იყო მართალი და რა ეკუთვნის თითოეულ მხარეს, ცნობისას ხელახლა არ ფასდება - მოწმდება მხოლოდ ცნობის პირობები. ამიტომ უცხოური პროცესის შედეგით უკმაყოფილო მხარე მის გადასინჯვას აქ ვერ მიაღწევს, თუმცა უარის საფუძვლებზე მითითება შეუძლია.
რამდენ ხანს გრძელდება ცნობა?
ყველაზე დიდ დროს ხშირად უცხოეთიდან დოკუმენტების შეგროვება მოითხოვს და არა თავად სასამართლო ეტაპი. ზუსტ ვადას ვერავინ დაგპირდებათ: ის ქვეყანაზე, პაკეტის სისრულეზე და მეორე მხარის პოზიციაზეა დამოკიდებული. სრული და სწორად გაფორმებული პაკეტი პროცესს არსებითად ამოკლებს.
უცხოური გადაწყვეტილება რამდენიმე წლისაა. ვადა ხომ არ გავიდა?
ცნობასთან და შემდგომ აღსრულებასთან შეიძლება დაკავშირებული იყოს კანონით დადგენილი ვადები, ასევე წარმოშობის ქვეყნის წესები გადაწყვეტილების აღსრულებადობაზე. ადვოკატი ორივეს ამოწმებს, სანამ დოკუმენტების მოგროვებაზე დროს და სახსრებს დახარჯავთ.
ცნობას ჩემ წინააღმდეგ ითხოვენ. შემიძლია შევედავო?
დიახ - შეგიძლიათ წარადგინოთ პოზიცია და მიუთითოთ უარის საფუძვლებზე: პროცესის შესახებ სათანადოდ არ გაცნობეს, უცხოურ სასამართლოს იურისდიქცია არ ჰქონდა, გადაწყვეტილება ჯერ საბოლოო არ არის ან იმავე დავაზე ქართული გადაწყვეტილება უკვე არსებობს. არგუმენტი დოკუმენტებით უნდა იყოს გამყარებული და დროულად წარდგენილი.
მეორე მხარე თანახმაა. პროცედურა მარტივდება?
მეორე მხარის თანხმობა და მონაწილეობა შეტყობინების საკითხს პრაქტიკულად ხსნის და დავის რისკს ამცირებს. თანხმობის სანოტარო წესით დამოწმებული წერილობითი დადასტურება საქმის მომზადებას ამარტივებს, თუმცა დოკუმენტების მოთხოვნები მაინც სრულად უნდა დაკმაყოფილდეს.
ადვოკატები უცხოური გადაწყვეტილების ცნობაზე
ცნობის საქმე დოკუმენტების სიზუსტეზე დგას: უცხოეთიდან ერთი გამოტოვებული ცნობა თვეების დაკარგვას ნიშნავს. კოორდინატორი 15 წუთში დაგაკავშირებთ სამოქალაქო ან საერთო სპეციალიზაციის ადვოკატთან, რომელიც საერთაშორისო ელემენტის მქონე საქმეებს აწარმოებს და საჭიროებისას უცხო ენაზეც მუშაობს.
გიორგი გაგუა
სანდრო შერმადინი
ნინო ნიქაბაძე
ზურაბ გარუჩავა
სალომე ჯანჯღავა
ლაზარე ძირკველიშვილი
გიორგი თოთაძე
გიგა ჭინჭარაული
ეკა ლაღაძე
მაია ონიანი
ნინო პაპაშვილი
უცხოური გადაწყვეტილება გაქვთ? შევამოწმოთ, რა სჭირდება მას საქართველოში
უფასო კონსულტაციაზე ადვოკატი გადაწყვეტილებას და ხელთ არსებულ დოკუმენტებს გადახედავს, გეტყვით, რა აკლია პაკეტს და რა მოხდება ცნობის შემდეგ. კოორდინატორი 15 წუთში დაგიკავშირდებათ.